Rak jelita grubego od lat pozostaje jednym z najistotniejszych problemów onkologicznych na świecie. Według ostatnich analiz, nowotwór ten jest jednym z najczęściej rozpoznawanych i odpowiada za znaczną część zgonów związanych z chorobami nowotworowymi. Co niepokojące, trend wzrostowy zachorowań widoczny jest już nie tylko wśród seniorów, ale również u osób młodszych – coraz więcej przypadków diagnozuje się u pacjentów przed 50. rokiem życia.

marzec pod znakiem profilaktyki i edukacji

W marcu tematyka raka jelita grubego staje się szczególnie widoczna za sprawą międzynarodowych kampanii informacyjnych. Wczesne rozpoznanie choroby znacząco zwiększa szanse na wyleczenie, jednak wiele osób nie zgłasza się na badania profilaktyczne. Powszechne objawy, takie jak zaburzenia rytmu wypróżnień, obecność krwi w stolcu, przewlekłe zmęczenie, niewyjaśniona utrata masy ciała czy bóle brzucha, mogą być łatwo przeoczone lub zbagatelizowane. Tymczasem rak jelita grubego we wczesnych stadiach często nie daje wyraźnych sygnałów, co stanowi główną barierę skutecznego leczenia.

rak jelita grubego na świecie – skala zjawiska i zmieniające się trendy

Statystyki WHO jasno pokazują, że skala problemu jest globalna. W 2022 roku cały świat odnotował prawie 2 miliony nowych przypadków, a liczba zgonów przekroczyła 900 tysięcy. Największa liczba zachorowań występuje w Europie Zachodniej, Australii oraz Nowej Zelandii, przy czym śmiertelność jest szczególnie wysoka w krajach Europy Wschodniej. Państwa o rozwiniętych systemach opieki medycznej i dobrze działających programach prewencji notują spadki zarówno w zakresie nowych zachorowań, jak i śmiertelności. Decydujący wpływ na przeżycie pacjenta ma moment postawienia diagnozy – im szybciej wykryta choroba, tym większe szanse na skuteczne leczenie.

rak jelita grubego w Polsce i na Mazowszu – liczby mówią same za siebie

Sytuacja w Polsce nie odbiega od światowych trendów, a statystyki są alarmujące. Każdego roku ponad 18 tysięcy Polaków słyszy diagnozę raka jelita grubego. Dane z Mazowsza uwidaczniają dodatkowo wzrastającą liczbę przypadków – w ubiegłym roku leczeniem objęto ponad 27 tysięcy pacjentów, a prognozy na kolejne lata przewidują dalszy wzrost zachorowań. Szacuje się, że do 2025 roku liczba leczonych może sięgnąć 30 tysięcy. Rosnąca liczba rozpoznań wśród młodszych dorosłych wskazuje, że problem wymaga szerokiej edukacji i szybkiego reagowania.

czynniki wpływające na ryzyko zachorowania i możliwości zapobiegania

Do najważniejszych czynników sprzyjających rozwojowi raka jelita grubego zalicza się niewłaściwą dietę – szczególnie bogatą w czerwone i przetworzone mięso, niedostatek ruchu, nadmierne spożycie alkoholu oraz palenie papierosów. Dodatkowo, osoby z nadwagą, otyłością lub obciążone rodzinnie przypadkami nowotworów jelita grubego są w grupie podwyższonego ryzyka. Nie bez znaczenia pozostają także czynniki genetyczne, takie jak dziedziczne zespoły nowotworowe, w tym zespół Lyncha. Najwyższe ryzyko dotyczy osób po 50. roku życia, jednak dynamiczny wzrost liczby zachorowań wśród trzydziesto- i czterdziestolatków nakazuje większą czujność również w tej grupie wiekowej.

badania przesiewowe i działania profilaktyczne – co warto wiedzieć?

Podstawą skutecznej walki z rakiem jelita grubego jest zapobieganie i regularne badania. Najważniejsze zalecenia to dieta bogata w warzywa, owoce i błonnik, utrzymanie prawidłowej masy ciała, codzienna aktywność fizyczna, rezygnacja z używek oraz ograniczenie alkoholu. Program bezpłatnych badań przesiewowych oferowany przez NFZ adresowany jest do osób w wieku 50-65 lat, a także młodszych, jeśli w ich rodzinie wystąpiły przypadki tego nowotworu. Warunkiem udziału w programie jest brak kolonoskopii w ostatniej dekadzie. Regularna profilaktyka i wczesne wykrycie zmian nowotworowych znacznie zwiększają szansę na pełne wyleczenie, dlatego podkreśla się wagę edukacji i świadomego dbania o własne zdrowie.

Źródło: Urząd Miasta Płocka