Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy to prawie 390 kilometrów kwadratowych lasów, jezior i pradoliny Wisły rozciągających się między Płockiem a Włocławkiem. Powstał w 1979 roku, żeby chronić tereny o unikalnych wartościach przyrodniczych na pograniczu dwóch województw – mazowieckiego i kujawsko-pomorskiego. To jeden z największych kompleksów leśnych na Nizinie Mazowieckiej, gdzie dominują rozległe bory, a między nimi kryje się ponad 40 jezior polodowcowych.

Nie każdy wie, że ten region to najbardziej wysunięty na południe obszar o rzeźbie młodoglacjalnej w Polsce.

Jeziora Gostynińsko-Włocławskiego Parku – od kąpieli po unikalne odkrycia naukowe

Wśród kilkudziesięciu jezior parku wyróżnia się kilka szczególnie popularnych. Latem kąpieliska na jeziorach Wikaryjskim, Wójtowskim, Soczewce i Lucieńskim przyciągają turystów z okolicznych miast. Warto wiedzieć, że poza wyznaczonymi, strzeżonymi kąpieliskami obowiązuje zakaz kąpieli – dotyczy to między innymi jezior Gościąż, Rakutowskie, Telężna i Widoń.

Jezioro Ciechomice ma przystań żeglarską, więc miłośnicy żaglówek znajdą tam odpowiednie warunki. Kajakarze mogą spróbować swoich sił na szlaku wodnym Skrwy Lewej, który rozpoczyna się od Jeziora Lubieńskiego. Z kolei Jezioro Rakutowskie wraz z otaczającymi je terenami wpisano do rejestru obszarów o międzynarodowym znaczeniu dla ptaków, szczególnie wodnych i błotnych.

Jezioro Gościąż to unikalne w skali światowej stanowisko badawcze. Na jego dnie przez 13 tysięcy lat gromadziły się osady, które pozostały nietknięte przez czynniki naturalne ani działalność człowieka. Naukowcy badają te warstwy, odczytując z nich historię klimatu i środowiska naturalnego.

Co zobaczyć w parku – od wieży widokowej po pomnikowe dęby

W miejscowości Krzewent stoi drewniana wieża widokowa, z której rozciąga się panorama na lasy i jeziora parku. To dobry punkt orientacyjny, żeby zobaczyć skalę tego terenu. Wieża znajduje się w spokojnej okolicy i nie trzeba płacić za wstęp.

Na terenie parku rośnie słynny Dąb Jan – pomnikowe drzewo mające około 300 lat. Jego wysokość to mniej więcej 20 metrów, a obwód pnia przekracza 5 metrów. Takich naturalnych pomników przyrody jest tu więcej, ale akurat ten dąb ma własne imię i jest najczęściej odwiedzany.

Teren parku pokrywa się niemal w całości z Leśnym Kompleksem Promocyjnym „Lasy Gostynińsko-Włocławskie”, więc infrastruktura leśna jest tu dobrze rozwinięta. Flora liczy prawie 800 gatunków roślin, z czego 52 są objęte ochroną prawną – 37 ochroną całkowitą, 15 częściową. Łącznie około 180 gatunków uznaje się za rzadkie w skali regionu lub całego kraju.

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne i szlaki turystyczne

Park ma kilka wyznaczonych ścieżek edukacyjnych. W części mazowieckiej znajdziemy trzy główne trasy:

• Ścieżka Lucień – 3 kilometry wokół jeziora Lucieńskiego, z 7 przystankami edukacyjnymi. Startuje we wsi Lucień. Ciekawostka: nad tym jeziorem znajduje się letnia rezydencja prezydenta RP.
• Ścieżka Łąck – 5 kilometrów z 12 przystankami, rozpoczyna się przy izbie edukacji leśno-ekologicznej Nadleśnictwa Łąck (ul. Lipowa 4). Trasa pokazuje życie lasu, różnorodność gatunkową drzew i wpływ człowieka na ekosystem.
• Trasa Lasy Łąckie – Soczewka – Sendeń – Łąck – 27 kilometrów przeznaczonych głównie dla zmotoryzowanych lub rowerzystów.

Szlaki piesze i rowerowe prowadzą przez różnorodne tereny. Krajobraz parku tworzą trzy główne jednostki geomorfologiczne: wysoczyzna lodowcowa, poziomy fluwioglacjalne i doliny rzeczne. W ich obrębie można natrafić na skarpy, kemy, ozy, wydmy i zagłębienia bezodpływowe – formy ukształtowane przez lodowiec.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Oprócz walorów przyrodniczych park kryje liczne obiekty zabytkowe. Są to kościoły, stare gospodarstwa, stanowiska archeologiczne, dawne cmentarze, młyny wodne, figury i kapliczki przydrożne. Szczególnie warto zwrócić uwagę na miejscowości: Nowy Duninów, Łąck, Soczewka i Czarne.

Siedziba parku znajduje się w Kowalu – mieście, w którym urodził się ostatni władca z dynastii Piastów, Kazimierz Wielki. Zwiedzając okolicę można połączyć przyrodę z historią.

Dla kogo jest ten park?

Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy to miejsce przede wszystkim dla osób szukających kontaktu z naturą w niezbyt wymagających warunkach. Rodziny z dziećmi znajdą tu kąpieliska, łagodne ścieżki spacerowe i miejsca na pikniki. Rowerzyści mają do dyspozycji kilkadziesiąt kilometrów tras, choć trzeba liczyć się z piaszczystymi leśnymi drogami.

Miłośnicy ptaków mogą obserwować rzadkie gatunki, szczególnie wokół jezior i terenów podmokłych. Park stanowi ważny korytarz ekologiczny łączący Kampinoski Park Narodowy z Puszczą Bydgoską i dalej z Borami Tucholskimi, więc różnorodność biologiczna jest tu spora.

Żeglarze i kajakarze też znajdą coś dla siebie, choć oferta jest skromniejsza niż na Mazurach. Wędkarze muszą pamiętać o przepisach obowiązujących na poszczególnych jeziorach.

Flora parku zawiera relikty glacjalne oraz elementy o charakterze podgórskim i górskim – nietypowe dla nizinnego krajobrazu Mazowsza. To efekt szczególnych warunków, jakie ukształtowały się tu po ostatnim zlodowaceniu.

Informacje praktyczne – jak dojechać, ile czasu zaplanować

Dojazd: Park rozciąga się na terenie sześciu gmin: Włocławek, Kowal, Baruchowo, Nowy Duninów, Gostynin i Łąck. Najwygodniej dotrzeć samochodem – główne punkty dostępu to drogi z Płocka, Gostynina i Włocławka. Siedziba parku w Kowalu to dobry punkt startowy, żeby zdobyć mapy i informacje.

Czas zwiedzania: Na podstawowe poznanie parku warto przeznaczyć co najmniej cały dzień. Jeśli ktoś chce przejść dłuższe ścieżki, popływać kajakiem i zobaczyć kilka jezior, lepiej zaplanować weekend lub kilka dni. Teren jest rozległy – prawie 390 km² plus otulina licząca kolejne 142 km².

Ceny: Wstęp na teren parku jest bezpłatny. Opłaty mogą dotyczyć parkingów przy kąpieliskach, wypożyczenia sprzętu wodnego lub noclegów w ośrodkach wczasowych. Wieża widokowa w Krzewencie jest dostępna bezpłatnie.

Mapy i informacje: Przed wyjazdem warto zaopatrzyć się w mapę turystyczną parku – można ją kupić przez internet lub pobrać wersję online. Punkty informacji turystycznej we Włocławku i Płocku oferują materiały edukacyjne i przewodniki. Izba edukacji leśno-ekologicznej w Łącku (ul. Lipowa 4) to dobre miejsce, żeby dowiedzieć się więcej o przyrodzie regionu.

Najlepszy czas na wizytę: Latem park tętni życiem – działają kąpieliska, można pływać kajakiem i żaglówką. Wiosna i jesień to dobry moment dla spacerowiczów i obserwatorów ptaków, gdy tłumów jest mniej. Zimą park jest znacznie spokojniejszy, choć trasy narciarstwa biegowego nie są tu specjalnie przygotowywane.

Park funkcjonuje od 1979 roku i przez te kilkadziesiąt lat wypracował rozsądną równowagę między ochroną przyrody a turystyką. Nie ma tu masowej infrastruktury jak na popularnych kurortach, ale właśnie dlatego można znaleźć ciszę i spokój niemal o każdej porze roku.