W Gąbinie, niewielkim mieście na Mazowszu, stoi kościół z wyjątkowo dramatyczną historią. Obecna świątynia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa powstała w latach 1957-1966 na fundamentach neogotyckiego kościoła, który hitlerowcy rozebrali w 1942 roku. To miejsce, gdzie historia przeplatała się z tragedią, a odbudowa świątyni stała się symbolem determinacji lokalnej społeczności.

Kościół znajduje się przy ulicy Warszawskiej 4, w centrum Gąbina. Żelbetowa budowla z 40-metrową wieżą to nie tylko centrum życia religijnego parafii św. Mikołaja, ale też świadectwo XX-wiecznej historii Polski.

Historia pełna zwrotów akcji

Parafia w Gąbinie to jedna z najstarszych w regionie – pierwsze wzmianki o plebanie gąbińskim pochodzą z 1222 roku. Przez wieki w mieście działały dwa kościoły katolickie: parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja i szpitalny pw. Świętego Krzyża.

Stary murowany kościół przetrwał do XIX wieku, choć nie obyło się bez dramatów. W 1834 roku pożar w pobliskich domach przerzucił się na świątynię, poważnie ją uszkadzając. Odremontowano ją, ale los miał dla tego miejsca jeszcze gorsze plany. W Wielki Piątek 1913 roku, w nocy, wybuchł wewnątrz kościoła groźny pożar, który strawił całą budowlę. Pozostały tylko częściowo fundamenty.

Parafianie nie poddali się. Między 1913 a 1934 rokiem wybudowali nową, neogotycką świątynię z 60-metrową wieżą, według projektu architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Kościół był tak okazały, że przy dobrej widoczności można go było dostrzec nawet ze Wzgórza Tumskiego w Płocku, odległego o kilkadziesiąt kilometrów.

Konsekracji nowego kościoła w 1934 roku dokonał arcybiskup Antoni Julian Nowowiejski – ten sam hierarcha, który później został zamordowany w obozie koncentracyjnym Działdowo.

Radość z nowej świątyni trwała zaledwie kilka lat. W czasie II wojny światowej, 26 sierpnia 1940 roku, aresztowano księdza proboszcza Władysława Turowskiego i księdza wikariusza Mariana Franciszka Żebrowskiego. Kościół zamknięto, a w 1942 roku hitlerowcy go rozebrali, wykorzystując do rozbiórki miejscowych Żydów, łudząc ich obietnicą wolności. To była druga całkowita utrata świątyni w ciągu niecałych trzydziestu lat.

Odbudowa z popiołów – obecny kościół

Po wojnie ksiądz prałat Marian Okólski zbudował na gruzach poprzedniego kościoła prowizoryczną kaplicę, która przez 13 lat pełniła funkcję kościoła parafialnego. Dopiero w 1954 roku, dzięki inicjatywie księdza proboszcza Stefana Budczyńskiego, rozpoczęto budowę obecnej świątyni.

Projekt przygotował architekt Stanisław Marzyński. Kościół wznoszono przez 12 lat – od 1957 do 1966 roku. Budowę prowadzono solidnie, pieczołowicie dopracowując każdy element. Powstała żelbetowa świątynia wraz z przylegającymi salami katechetycznymi, zbudowana na starych fundamentach neogotyckiego poprzednika.

16 października 1966 roku biskup płocki Bogdan Marian Sikorski konsekrował kościół jako pomnik Sacrum Millennium w diecezji płockiej – w tysiąclecie chrztu Polski. To nadało świątyni dodatkowe, symboliczne znaczenie.

Co zobaczysz w środku

Wnętrze kościoła urządzano stopniowo w latach powojennych, staraniem kolejnych proboszczów i parafian. Świątynia ma charakter nowoczesny, typowy dla architektury sakralnej lat 60. XX wieku – funkcjonalny, ale nie pozbawiony godności.

Warto zwrócić uwagę na przemyślaną konstrukcję i solidność wykonania. To budowla, która miała trwać – po dwóch poprzednich tragediach parafianie chcieli mieć pewność, że ich kościół przetrwa kolejne pokolenia.

40-metrowa wieża jest dobrze widoczna z różnych punktów miasta i okolic, choć nie dorównuje wysokością swojej neogotyckiej poprzedniczce.

Dla kogo to miejsce

Kościół w Gąbinie to przede wszystkim żywa parafia, nie muzeum. Odbywają się tu regularne nabożeństwa, a świątynia pełni swoją podstawową funkcję – jest centrum życia religijnego lokalnej społeczności.

Dla osób zainteresowanych historią XX wieku i losami polskich kościołów w czasie II wojny światowej, to miejsce szczególnie wymowne. Historia trzykrotnej odbudowy świątyni – po pożarze w 1834, po kolejnym pożarze w 1913 i po zniszczeniach wojennych – to opowieść o wytrwałości i przywiązaniu do tradycji.

Miłośnicy architektury sakralnej mogą porównać obecną, modernistyczną formę z historycznymi opisami neogotyckiego poprzednika. Choć obecna świątynia nie ma takiego rozmachu architektonicznego, jej prostota i solidność mają swój urok.

Informacje praktyczne – jak zwiedzić kościół w Gąbinie

Kościół znajduje się przy ulicy Warszawskiej 4 w Gąbinie (kod pocztowy 09-530). To centrum miasta, łatwo go znaleźć.

Msze święte odbywają się:

• W dni powszednie: o godz. 7:00, 17:30 i 18:00
• W niedziele i święta: o godz. 7:30, 9:00, 10:30, 12:00, 14:00 i 17:00

Zwiedzanie kościoła najlepiej zaplanować poza godzinami nabożeństw. Warto pamiętać, że to czynna świątynia, więc należy zachować odpowiedni szacunek i ciszę.

Wstęp do kościoła jest bezpłatny – jak w przypadku większości czynnych świątyń katolickich w Polsce.

Na zwiedzenie samego kościoła wystarczy 15-20 minut. Jeśli jednak chce się spokojnie obejrzeć wnętrze i pobliskie otoczenie, warto zarezerwować pół godziny.

Jak dojechać do Gąbina

Gąbin leży w województwie mazowieckim, około 30 km na zachód od Płocka i około 110 km na północny zachód od Warszawy.

Samochodem: Do Gąbina prowadzi droga wojewódzka DW577. Z Warszawy najwygodniej jechać przez Sochaczew i Słubice, z Płocka – drogą przez Łąck. Parkowanie w centrum miasta zwykle nie sprawia problemów.

Komunikacją publiczną: Do Gąbina można dojechać autobusami z Płocka i okolicznych miejscowości. Połączenia nie są zbyt częste, więc warto sprawdzić rozkład jazdy z wyprzedzeniem.

Kontakt z parafią: telefon 24 277 10 15, e-mail: [email protected]

Gąbin to niewielkie miasto, więc wizytę w kościele można połączyć ze spacerem po Starym Rynku i zwiedzeniem innych zakątków miasta. To dobry punkt na trasie przez Mazowsze, szczególnie dla osób podróżujących między Warszawą a Płockiem czy Włocławkiem.