Na płockim Wzgórzu Tumskim, w sąsiedztwie zabytkowej katedry i starych kanonii, stoi brązowa ławeczka z nieoczywistym bohaterem. Siedzi na niej starszy pan z psem u boku – to Jakub Chojnacki, człowiek który przez dziesięciolecia kształtował oblicze powojennego Płocka. Pomnik odsłonięto we wrześniu 2011 roku, pięć lat po śmierci tego niezwykłego społecznika.

Dla przypadkowych turystów to po prostu kolejna ławeczka do pamiątkowego zdjęcia. Dla płocczan – symbol człowieka, który potrafił załatwiać rzeczy niemożliwe w trudnych czasach PRL-u.

Kim był Jakub Chojnacki i dlaczego ma swój pomnik

Jakub Chojnacki urodził się w 1922 roku i całe dorosłe życie związał z Płockiem. Inżynier z wykształcenia, przez cztery kadencje pełnił funkcję wiceprezydenta miasta – w latach 1961-1977 odpowiadał między innymi za gospodarkę mieszkaniową. W czasach, gdy przydział lokali był towarem deficytowym i często zależał od układów, Chojnacki słynął z tego, że starał się działać sprawiedliwie. Jego zasługą było przeprowadzenie do nowych mieszkań około tysiąca płockich rodzin, które wcześniej żyły w barakach, na strychach i w innych tymczasowych pomieszczeniach.

Ale to nie funkcja urzędnicza przyniosła mu największy rozgłos. Chojnacki miał rzadki dar – potrafił przekonywać ludzi do swoich pomysłów i łączyć ich wokół wspólnych celów. Jego mieszkanie przy ulicy Zduńskiej 10 stało się swego rodzaju salonem towarzyskim, gdzie bywali premierzy, ministrowie i czołowi polscy naukowcy. Profesor Antoni Rajkiewicz, profesor Aleksander Gieysztor, profesor Stanisław Lorentz – wszyscy oni gościli u Chojnackiego i wielu z nich dało się wciągnąć w jego projekty dla miasta.

Dzięki tym kontaktom i uporowi Chojnackiego Płock zyskał wiele. Kulminacją jego działalności były obchody 800-lecia najstarszej polskiej szkoły – Mazowieckiego Liceum Ogólnokształcącego – w 1980 roku. Wtedy to szkoła otrzymała obserwatorium astronomiczne w wieży kolegiaty św. Michała oraz muzeum, a uroczystości odbyły się z udziałem władz państwowych.

Brązowa ławeczka na Wzgórzu Tumskim

Pomnik zaprojektował rzeźbiarz Marek Zalewski z Ciechanowa, a odlano go w brązie w odlewni Marka Żebrowskiego w Bielsku-Białej. Rzeźba przedstawia Chojnackiego siedzącego spokojnie na parkowej ławce, w towarzystwie psa. To proste, kameralne przedstawienie – bez patosu i monumentalności.

Ławeczka stoi w miejscu symbolicznym. Wzgórze Tumskie to historyczne serce Płocka, gdzie od wieków skupiało się życie religijne i kulturalne miasta. Pomnik znajduje się na tyłach dawnej Kanonii, obecnie siedziby Towarzystwa Naukowego Płockiego, w pobliżu pomnika Ludwika Krzywickiego. To właśnie członek Towarzystwa Naukowego, mecenas dr Jerzy Stefański, był inicjatorem powstania tego pomnika.

Odsłonięcie pomnika 18 września 2011 roku zbiegło się z uroczystym otwarciem ulicy imienia Jakuba Chojnackiego – jednej z najmłodszych i najkrótszych w Płocku, liczącej niespełna 70 metrów.

Część szlaku pomnikowych ławeczek w Polsce

Ławeczka Jakuba Chojnackiego wpisuje się w szerszy trend upamiętniania zasłużonych postaci poprzez pomniki w formie ławek, na których można usiąść. W samym Płocku są jeszcze dwie takie ławeczki – Tadeusza Mazowieckiego i Wacława Milke. W całej Polsce powstało już kilkaset podobnych obiektów, od ławeczki Ireny Jarockiej w Bydgoszczy po ławeczkę Jerzego Waldorffa w Słupsku.

PTTK prowadzi nawet specjalną Odznakę Krajoznawczą „Szlak Pomnikowych Ławeczek”, w ramach której turyści mogą zbierać punkty za odwiedzanie takich miejsc w całej Polsce. Płocka ławeczka Chojnackiego jest jednym z punktów na tej trasie.

Co warto wiedzieć przed wizytą

Ławeczka jest dostępna bezpłatnie przez całą dobę – to obiekt w przestrzeni publicznej, nie muzeum czy galeria. Można podejść, usiąść obok brązowego Chojnackiego, zrobić zdjęcie. Pies u jego stóp sprawia, że kompozycja jest ciepła i przystępna.

Najlepiej połączyć wizytę przy ławeczce z szerszym spacerem po Wzgórzu Tumskim. To jedno z najciekawszych miejsc w Płocku – oprócz katedry i zabytków warto zwrócić uwagę na panoramę Wisły, która z tego punktu roztacza się naprawdę imponująco. Sam spacer po wzgórzu zajmie około godziny, jeśli poświęcić czas na spokojne zwiedzanie.

Warto wiedzieć, że w 2026 roku ławeczka była tymczasowo usunięta z powodu prac remontowych na Wzgórzu Tumskim. Władze miasta zapewniały, że po zakończeniu renowacji wszystkie elementy małej architektury, w tym ławeczka Chojnackiego, powrócą na swoje miejsca przed rozpoczęciem sezonu turystycznego. Jeśli planujesz wizytę, warto sprawdzić wcześniej, czy prace się zakończyły.

Dla kogo to miejsce

Ławeczka nie jest atrakcją, dla której warto jechać specjalnie do Płocka. To raczej punkt na trasie zwiedzania miasta – miły akcent dla tych, którzy lubią odkrywać lokalne historie i poznawać postaci związane z danym miejscem. Jeśli interesuje cię historia PRL-u, lokalne społecznictwo czy po prostu chcesz zobaczyć, jak miasto pamięta swoich bohaterów, warto się zatrzymać.

Dla rodzin z dziećmi to dobry pretekst do rozmowy o tym, jak działają samorządy i co znaczy być zasłużonym dla swojego miasta. Dla zbieraczy odznak PTTK – obowiązkowy punkt na Szlaku Pomnikowych Ławeczek.

Jak dojechać i gdzie zaparkować

Wzgórze Tumskie znajduje się w centrum Płocka, więc dojazd nie stanowi problemu. Samochodem można dojechać ulicą Tumską – w okolicy są miejsca parkingowe, choć w sezonie turystycznym i weekendy bywa ciasno. Alternatywnie można zaparkować przy Starym Rynku i przejść się pieszo – to kilka minut spaceru.

Komunikacją miejską najwygodniej dojechać autobusami kursującymi przez centrum miasta – przystanek przy placu Narutowicza lub Starym Rynku. Stamtąd krótki spacer w stronę katedry.

Dla osób zwiedzających Płock pieszo Wzgórze Tumskie jest naturalnym punktem każdej trasy – leży w samym sercu starego miasta, więc i tak się tam trafi.

Godziny otwarcia: Dostępna całodobowo (obiekt w przestrzeni publicznej)

Cena: Bezpłatnie

Czas zwiedzania: 5-10 minut przy samej ławeczce, około godziny z całym Wzgórzem Tumskim

Dojazd: Centrum Płocka, Wzgórze Tumskie, parking przy ulicy Tumskiej lub Starym Rynku